Voor dag en dauw op pad – de bergen roepen tijdens deze etappe van de reis
Deze etappe van de reis begon op 19 juni, vroeg in de ochtend, omdat ik de ergste hitte wilde vermijden tijdens het rijden. Om 6.00 uur verliet ik mijn warme bed en rond 8.00 uur was ik onderweg door de bergachtige omgeving, waar de stilte van de vroege ochtend nog over de weg hing. In het begin had ik helaas een afslag gemist en dus met wat keren tenslotte de juiste weg ingereden. Zodat Monty en ik alsnog op de geplande route uitkwamen. De start van deze etappe — Pecinski Park uitrijden — ging over erg smalle en af en toe redelijk overgroeide weggetjes. Maar eenmaal op de grotere weg ging het weer vanzelf.
De verlaten Željava Airbase: een bijzondere stop op dit deel van onze tocht
Voor ik er erg in had, was ik aangekomen bij verlaten Željava Air Base. Dit is een luchtmachtbasis die op de grens van Kroatië en Bosnië Herzegovina ligt. Deze militaire basis is gebouwd in de berg Gola Plijeevica. En was ooit de grootste luchtmachtbasis van Yugoslavië en Europa. Deze militaire basis was ooit de grootste luchtmachtbasis van Yugoslavië en Europa. Tegenwoordig wordt Željava Air Base gezien als een van de meest indrukwekkende verlaten militaire complexen van Europa. Het verlaten complex geeft een rauw beeld van een periode uit de Europese Koude Oorlog. Hij trekt dan ook vooral reizigers aan die op zoek zijn naar bijzondere en minder bekende plekken. Hierdoor trekt de locatie vooral urbex- en geschiedenisreizigers aan.
Hier aangekomen heb ik eerst de Douglas DC‑47 bekeken en gefilmd — veel graffiti aan de buitenkant en de binnenkant grotendeels leeggehaald. Daarna dronk ik koffie in het cafeetje ernaast. Vervolgens reden Monty en ik tijdens deze etappe van de reis naar ingang 1 van het tunnelcomplex. Hier is een staart van een vliegtuig in de berg gebouwd zodat vliegtuigen, MIG’s, vanuit de berg direct naar de startbaan konden rollen.
Helaas was Monty net te hoog om onder de tunnelstaart te parkeren ☹, dus zette ik hem ervoor. Zelf ben ik nog even de bergtunnel ingelopen, maar het was er erg donker en rook het niet prettig. Want er reden veel motorrijders rond en al die uitlaatgassen…. niet erg fijn. Daarom ben ik snel weer terug naar buiten, naar Monty, gegaan. Daarna Monty gestart en zijn we via dezelfde weg terug naar de hoofdweg gereden.
Grensovergang naar Bosnië en Herzegovina
De tweede grote stop vandaag, tijdens deze etappe van de reis, was de grensovergang van Kroatië naar Bosnië‑Herzegovina. Het was een oude grensovergang met weinig wachttijd. Hier kreeg ik zelfs een mooie stempel in mijn paspoort 😊. Vanaf de grens was het nog zo’n 45 minuten naar Bihać, waar ik wat geld uit de muur haalde en boodschappen deed bij Bingo.
Una National Park en Strbacki Buk in deze groene fase van de tocht
Vanuit Bihać vervolgde Monty en ik onze dagetappe naar de Strbacki Buk watervallen in Una National Park. Het park staat bekend om zijn groene rivierkloof en de meerdere watervallen langs de route. Om bij Strbacki Buk te komen reden we ongeveer 20 kilometer over een gravelweg die op sommige stukken matig onderhouden was. Daardoor gaf het landschap hier en daar de indruk dat de natuur de weg langzaam terug wilde winnen.
De watervallen zelf waren mooi, maar ze maakten op mij minder indruk dan andere watervallen die ik tijdens deze reis heb gezien. Zo vond ik de Slap Kozjak waterval in Slovenië bijvoorbeeld indrukwekkender. Strbacki Buk is zonder twijfel een fraaie plek, maar vergeleken met enkele andere natuurlijke hoogtepunten op deze reis sprong hij er voor mij minder uit.
Op weg naar de volgende halte
Tenslotte reden we vanuit hier door naar Camping Status Quo in Kulen Vakuf, waar ik uiteindelijk 3 nachten bleef, tot en met 22 juni. Zo kon ik een paar dagen lekker uitrusten van het reizen en alle indrukken van o.a. deze etappe van de reis verwerken. Nu hoefde ik alleen maar te ontspannen, lezen, aan mijn vlog werken en nieuwe plannen uitzetten voor de volgende delen van mijn route
R&R op Camping Status Quo na een lange dag op pad
Op de camping heb ik de eerste middag gelezen in de schaduw van Monty. De daaropvolgende twee dagen heb ik op het terras naast de rivier gewerkt aan mijn vlog en twee dagetappes voor Albanië uitgezet. Verder heb ik gezellig gekletst met een andere alleenreizende Nederlandse camperaarster en met de jonge meid die de camping opbouwde. Het was dus heerlijk rustig, de wc’s en douches waren goed en ik heb er weer energie opgedaan.
Korte info: Željava Air Base
De Željava Air Base (Aerodrom Željava) is een van de grootste militaire vliegvelden die ooit in Europa zijn gebouwd en zonder twijfel de bekendste verlaten vliegbasis van Kroatië. Gelegen op de grens met Bosnië-Herzegovina, nabij de Plitvicemeren, werd dit gigantische Joegoslavische complex in het geheim gebouwd tussen 1948 en 1968, midden in de Koude Oorlog. De bouw kostte naar schatting zo’n 6 miljard dollar en maakte deel uit van een ambitieus defensieproject van het voormalige Joegoslavië.
Het hart van de basis bevindt zich onder Mount Plješevica en bestaat uit enorme ondergrondse tunnels van ongeveer 16 meter breed en tot 12 meter hoog. Deze tunnels boden ruimte aan zo’n 60 MiG-21 gevechtsvliegtuigen. Via een opvallende, staartvormige opening in de heuvel rolden de straaljagers vanuit de berg direct naar de startbanen.
Tijdens de Joegoslavische oorlogen begin jaren 90 werd de basis grotendeels vernietigd. Vandaag zijn de verlaten startbanen, tunnels en een oude Douglas C-47 bij de ingang een indrukwekkende, ruige urbex-bestemming, waar zelfs een klein café bezoekers ontvangt.
Korte info: Una National Park en Strbacki Buk watervallen
Una National Park ligt in het noordwesten van Bosnië en Herzegovina, langs de rivier de Una, die bekend staat om haar uitzonderlijk heldere, turquoise water. Het park werd opgericht in 2008 en beschermt een uniek karstlandschap met watervallen, stroomversnellingen, groene kloven en ongerepte bossen. De rivier is een van de schoonste van Europa en herbergt een rijke biodiversiteit, waaronder forelsoorten, otters en verschillende vogelsoorten.
Het park staat vooral bekend om de Štrbački Buk waterval, een van de meest spectaculaire natuurlijke attracties van het park. Deze waterval bestaat uit meerdere kalkstenen terrassen waar het water ongeveer 25 meter naar beneden stort, omgeven door dichte bossen en ruige rotsformaties. Štrbački Buk is vooral indrukwekkend tijdens periodes met hoge waterstand, wanneer het water krachtig en donderend over de rotsen stroomt.
Una National Park is een populaire bestemming voor wandelen, kajakken en natuurfotografie. Het gebied biedt rust, indrukwekkende landschappen en een goed bewaard ecosysteem dat een belangrijk voorbeeld is van Balkan-natuur.
Waar asfalt eindigt en avontuur begint tijdens deze etappe van de reis in Bosnië
Vanochtend, 22 juni, ben ik tegen 8.30 vertrokken voor een rit van ongeveer 160 km door een bergachtige omgeving. Omdat de weg niet overal goed was, reed ik soms van asfalt naar gravel en weer naar asfalt door wegonderhoud.
Op ongeveer een half uur rijden vanaf Camping Status Quo kwam ik een mooie, onverwachte stop tegen. Die panoramisch uitzicht gaf over de kloof die in Una National Park lag. En omdat Monty en ik vroeg waren en op redelijke hoogte zaten was het er nog lekker koel tijdens dit gedeelte op onze etappe van de reis.
Hierna daalden we verder af en zag ik de buitentemperatuur op het dashboard met een paar graden stijgen. We bleven stijgen en dalen, maar kwamen niet meer op dezelfde hoogte als bij de eerste stop. Rond 11.00 uur parkeerde ik Monty op een kleine parking naast de weg — we pasten net — voor een koffiestop. De parking was niet schoon, maar het uitzicht op de glooiende velden met daarachter bergen was opnieuw erg mooi.
Houten molens, stromend water en een sprong terug in de tijd tijdens deze etappe van de reis
Na de koffiestop reden we richting Jajce. Ongeveer vijf kilometer voor de stad maakten we een stop bij de Mlincici watermolens aan de rivier Pliva. De houten molens liggen hier direct langs en deels boven het stromende water. Waardoor het landschap een bijna tijdloze, landelijke sfeer krijgt.
De molens zijn gemaakt van eikenhout en bestaan al meer dan 400 jaar. Oorspronkelijk werden ze gebruikt om maïs en tarwe te malen. De molens waren eigendom van landeigenaren, terwijl de lokale bevolking belasting betaalde in de vorm van meel. Wat ik vooral mooi vond, was hoe de eenvoudige maar ingenieuze constructie het stromende water gebruikt om het rad aan te drijven en zo de maalstenen in beweging te zetten.
Tegenwoordig is het gebied toeristisch met betaald parkeren. De molens liggen in een park waar je in de schaduw kunt zitten of een terrasje bij het café kunt bezoeken. Nadat ik er ongeveer 45 minuten had rondgelopen, wandelde ik terug naar Monty om de laatste kilometers te rijden.
Richtingen die elkaar even raken op dit traject door de Balkan
De stops en het rustige rijden zorgden ervoor dat we niet rond de lunch in Jajce aankwamen, maar pas tegen 14.30 uur. Maar dat maakt niets uit.
Nadat Monty was geparkeerd, heb ik kennisgemaakt met mijn Nederlandse overburen en hun hond. Zo konden we ervaringen uitwisselen over plaatsen die de moeite waard zijn. Want zij gingen weer richting Nederland en ik richting Turkije. En dat leverde een mooie uitwisseling van reisverhalen op.
Het reizen vertraagt aan het einde van deze etappe van de reis
Jajce ben ik niet meer in geweest omdat het erg warm was. Daarom heb ik in de schaduw van Monty zitten lezen en een dutje gedaan. Aan het eind van de middag heb ik nog even met mijn Duitse buren gekletst. Pas vanaf ongeveer 20.30 uur begon het af te koelen, wat prettig was voor de nachtelijke rust. Ik heb zelfs mijn winterdekbed nog op bed liggen, omdat de temperatuur hier ’s nachts kan dalen tot ongeveer 10 à 14°C. Rond 22.00 uur heb ik nog wat televisie gekeken voordat ik mijn bed opzocht. Zo eindigde deze etappe van de reis rustig.
Korte info: Mlincici watermolens
De Mliničići watermolens liggen aan de heldere bron van de rivier de Gacka, in de regio Lika in Kroatië. Dit historische molencomplex bestaat uit kleine houten huisjes met traditionele waterraderen die eeuwenlang werden gebruikt om graan te malen. De molens dateren oorspronkelijk uit de 17e en 18e eeuw en maakten deel uit van het dagelijkse leven van de lokale gemeenschap. Dankzij de constante watertoevoer uit de krachtige karstbronnen van de Gacka konden ze het hele jaar door functioneren.
De constructies zijn eenvoudig maar ingenieus: houten kanalen leiden het water naar het rad, dat via een mechanisch systeem de molenstenen aandrijft. Tegenwoordig zijn de molens gerestaureerd en functioneren sommige nog steeds als demonstratie van traditionele maaltechnieken. Het rustige stromende water, de houten bruggetjes en het omliggende groen geven de plek een authentieke, landelijke sfeer en bieden een bijzonder inkijkje in het historische leven van de regio.
